هدف این مقاله بررسی چگونگی تاثیر فرآیندهای پردازش اطلاعات در رفتار رانندگی است. بدین منظور، این سوال مطرح می شود که آیا رفتار رانندگی با تمرین و تکرار بصورت اتوماتیک (بدون نیاز به تلاش ذهنی) انجام می شود؟ در این مقاله، در ابتدا، نقش روانشناسی در افزایش سطح ایمنی مطرح می گردد. سپس با استفاده از تئوری منابع، چگونگی تاثیر وی‍ژگیهای شناختی، همچون ظرفیت شناختی محدود و بار ذهنی اضافی، بر مهارت های رانندگی بررسی می شود. بعنوان مثال، الزامات شناختی مهارتهای مربوط به تعویض دنده، تخمین زمان تصادم و قضاوت های مربوط به اعمال مخاطره آمیز مطرح می گردند و اشاره می شود که چگونه استفاده از تلفن همراه به هنگام رانندگی می تواند به رفتار رانندگی آسیب زند. در پایان نتیجه گیری می شود که رفتار رانندگی با تمرین و تکرار کاملا اتوماتیک نمی شود. بعلاوه، از آنجایی که ظرفیت شناختی انسان محدود است، تحمیل بار اضافی بر آن، از طریق مکالمه تلفنی همزمان، منجر به خطا در رفتار رانندگی می شود، که بالقوه می تواند حادثه آفرین باشد.

رفتار رانندگی به مجموعه ای از کنش ها و عکس المل های  نسبتاً پایدار، قابل رویت، سنجش و حزم انسان ها در عرصه ترافیک و استفاده از دستگاه های حمل ونقل اطلاق می گردد که بر اثر محرک های بیرونی بر چگونگی آمدوشد آنان و سایر کاربران راه تأثیر گذاشته و می تواند آثار مثبت و یا مخرب بر جریان ترافیک داشته باشد. در این پژوهش توجه از نگاه خطی به مسئله به نگاه غیرخطی و چند عامله معطوف شده است. این پژوهش به دنبال بررسی رفتار رانندگی با استفاده از شبیه سازی بر اساس رویکرد سیستم داینامیک است. هدف اصلی مقاله، ارائه مدل کاربردی ناشی از طراحی رفتار رانندگی در شهر تهران است. به منظور دستیابی به این هدف، ضمن مطالعه ادبیات و پیشینه موضوع و بررسی مستندات وداده های موجود در ابتدامهم ترین متغیرهای رفتار رانندگی جمع آوری و بر این اساس فرضیه های پویای مدل شناسایی و انتخاب گردید. در ادامه نمودارهای علت و معلولی و انباشت- جریان ترسیم و توابع ریاضی مربوط به ارتباط متغیرهای مدل استخراج گردید. در این پژوهش ازنظرت خبرگان در بخش های مختلف اجرایی در قالب مصاحبه نیمه باز و یا بسته استفاده گردید. بخش اصلی از داده های موردنیاز از بانک های داده ای موجود در واحدهای مرتبط با ترافیک شهر تهران جمع آوری و تحلیل گردیده است. در پایان پس از آزمون مدل پویا با استفاده از نرم افزار و نسیم، سناریوهای مختلف برای کاربردی نمودن مدل پیشنهاد گردید. نتایج سناریوهای منتخب بهبود در متغیرهای مربوط به رفتار رانندگی را نشان می دهد.

رفتارهای رانندگی در سطح شهرها تحت تاثیر عوامل مختلفی، از جمله تفاوت های مکانی، از الگوی ویژه ای پیرویمی کند. بر این اساس، پژوهش حاضر به بررسی رابطه بین مکان با نحوه رفتار رانندگی و همچنین نحوه توزیع فضایی رفتار نامناسب رانندگی در شهر اصفهان می پردازد. این پژوهش از لحاظ هدف، کاربردی و بر اساس روش، توصیفی- تحلیلی است. روش جمع آوری داده ها به صورت کتابخانه ای و میدانی است که با 322 نمونه از بین رانندگان ساکن در شهر اصفهان به صورت تصادفی انتخاب شده اند. یافته های پژوهش نشان داد که رفتار رانندگان ساکن در مناطق مختلف شهر، با یکدیگر متفاوت است. رانندگان در خیابان های چهار باغ بالا، ولی عصر (عج)، عبدالرزاق، فروغی، احمد آباد و بزرگراه های شهید خرازی و سردار جنگل، نامناسب ترین رفتار رانندگی را داشته اند. در این تفاوت، چهار متغیر سن رانندگان، مدت زمان کسب گواهینامه رانندگی، میزان سواد رانندگان و مدت زمان رانندگی در طول شبانه روز تاثیر گذار بوده است.

بررسی رفتار رانندگی، به لحاظ روان شناسی، اهمیت فراوانی دارد. به دلیل در دسترس نبودن مقیاسی استاندارد و جامع، پژوهش هایی که به ابعاد روان شناختی رانندگی می پردازند، با مشکل مواجهند. هدف پژوهش حاضر سنجش پایایی و اعتبار سازه پرسشنامه رفتار رانندگی منچستر (Manchester Driving Behavior Questionnaire) است. این پرسشنامه به تعیین انواع ناهنجاری های رانندگی (خطاها و تخلفات) می پردازد، که خود علل روان شناختی و شیوه های اصلاح متفاوتی دارند.در مرحله اول، به منظور بررسی اعتبار سازه از 293 راننده دارای گواهینامه پایه دوم همگانی خواسته شد که پرسشنامه رفتار رانندگی را کامل کنند. در مرحله دوم، به منظور پایایی سنجی، نمونه مستقلی شامل 40 نفر از رانندگان با تجربه انتخاب و از آنها خواسته شد به سوالات پرسشنامه پاسخ دهند.نتایج تحلیل عامل اکتشافی (Eploratory Factor Analysis)، چهار عامل لغزش ها، اشتباهات، تخلفات عمدی و تخلفات سهوی رانندگی را به وضوح از هم متمایز کردند و نتایج تحلیل پایایی نشان دادند که هر 4 عامل این مقیاس از ضرایب همسانی درونی زیادی برخوردارند (لغزش: 0.77، اشتباهات: 0.81، تخلفات عمدی: 0.86، تخلفات غیرعمدی: 0.65). پرسشنامه رفتار رانندگی به مثابه یک ابزار پایا و روا می تواند در پژوهش های رفتار رانندگی مورد استفاده قرار گیرد.

زمینه و هدف: رفتارهای پرخطررانندگی، دومین علت منجر به مرگ  و اولین علت سال­های ازدست رفته عمردر اثرمرگ زودرس و ناتوانی قلمداد می ­شود. این پژوهش با هدف تبیین عوامل جامعه شناخی مؤثر بر رفتار رانندگی مخاطره آمیز در شهر یزد انجام شد.روش: تحقیق حاضر از لحاظ نوع، کاربردی  و از نظر روش، توصیفی- پیمایشی است. جامعه آماری این تحقیق، کلیه رانندگان درون شهری ساکن در شهر یزد بودند. به دلیل پراکندگی جامعه آماری و عدم اطلاع از حجم دقیق آن، امکان استفاده از فرمول نمونه گیری وجود نداشته است. جهت جمع آوری داده ­ها از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای و سپس از روش تصادفی استفاده شده است. پرسشنامه­ ها در نقاط مختلف شهر و در ساعات متنوع، بین رانندگان توزیع گردید که در نهایت 400 پرسشنامه برای تحلیل جمع­ آوری گردید. داده ­ها از طریق پرسشنامه ترکیبی (رفتار رانندگی منچستر بومی شده) جمع آوری شد. بررسی روایی پرسشنامه از طریق روایی صوری انجام گرفته است؛ سنجش پایایی پرسشنامه نیز از طریق ضریب آلفای کرونباخ انجام پذیرفته است که مقدار این ضریب برای متغیر وابسته رفتار رانندگی مخاطره آمیز برابر با 945/0 بود.  جهت تجزیه و تحلیل داده ها از ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چند متغیره استفاده شد.یافته ها: یافته ها نشان داد که بیشترین  فراوانی تخلف، عبور از چراغ قرمز (63 درصد) و کمترین فراوانی تخلف، بوق زدن برای نشان دادن عصبانیت به راننده جلویی یا مقابل (16 درصد) بود. میانگین متغیرهای میزان احساس نظارت، مفید دانستن قوانین راهور، رضایت از پلیس و احساس فشار اجتماعی در حد متوسط بود. همچنین بین سن، احساس نظارت، مفید دانستن قوانین، رضایت از برخورد پلیس و سابقه رانندگی با متغیر رفتار رانندگی منچستر (تخلفات عمدی و سهوی) رابطه همبستگی معکوس وجود داشت و این متغیرها 22درصد از تغییرات رفتار رانندگی را پیش­بینی می­ کند و بین رانندگی پرخطر و رفتار رانندگی نیز همبستگی مستقیم و بسیار قوی (84/0) وجود داشت.نتیجه گیری: پاسخگویانی که رفتار پرخطر بیشتری در رانندگی دارند تخلفات رانندگی عمدی و سهوی بیشتری نیز انجام می­ دهند. مفید دانستن قوانین راهنمایی و رانندگی رابطه همبستگی معکوس با انجام تخلفات رانندگی دارد؛ این یافته ضرورت آموزش و متقاعد سازی را نشان می­ دهد؛ موضوعی که بایستی مورد توجه ویژه مدیران محترم راهور فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی قرار بگیرد.و جود تخلفات عمدی و سهوی رانندگی در بین رانندگان یزدی در حد متوسط است. بنابراین با کمک آموزش، فرهنگ سازی و تشدید احساس کنترل محسوس و نامحسوس می توان شاخص رفتار رانندگی را بهبود بخشید.

زمینه و هدف: رفتار رانندگی پرخطر یکی از مهم ترین علل حوادث و سوانح رانندگی و به دنبال آن مرگ و ناتوانی در افراد است. جهت پیشگیری و کاهش این صدمات، از روش های مختلفی استفاده شده است که یکی از آن ها مداخله های روان شناختی است. بدین ترتیب پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش خودشفقتی ذهن آگاهانه بر رفتار رانندگی پرخطر انجام شده است.روش: این تحقیق از نوع پژوهش ­های نیمه آزمایشی و طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه گواه است. جامعه آماری، شامل کلیه رانندگان دارای 30 امتیاز منفی در سه ماهه اول سال 1400 در شهر تهران بودند که از این تعداد، 30 نفر به روش نمونه گیری هدفمند به عنوان نمونه انتخاب و به­صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه (15 نفر) تقسیم شدند. ابزار پژوهش پرسشنامه رفتار رانندگی منچستر (1990) بود. کلیه شرکت کنندگان، در هر دو گروه، قبل و پس از مداخله و 3 ماه بعد در مرحله پیگیری به آن پاسخ دادند. آموزش خودشفقتی ذهن آگاهانه طی 8 جلسه (هفتگی(، هر جلسه 60 دقیقه برای گروه آزمایش ارائه شد و گروه گواه، هیچ مداخله­ ای دریافت نکرد.یافته ها: یافته های این تحقیق نشان داد که آموزش خودشفقتی ذهن آگاهانه بر رفتار رانندگی پرخطر مؤثر بوده و باعث کاهش آن شده است. همچنین بین گروه های آزمایش و گواه در خرده مقیاس های رفتار رانندگی پرخطر ( لغزش ها، تخلفات عمدی، اشتباهات، تخلفات غیرعمدی) تفاوت معناداری وجود داشت.نتیجه گیری: نتایج این پژوهش حاکی از آن است که  آموزش خودشفقتی ذهن آگاهانه در کاهش رفتار رانندگی پرخطر مؤثر است، می توان از این آموزش به شکل اختصاصی برای رانندگان پرخطر استفاده کرد. 

هدف مطالعه حاضر بررسی رابطه بین تحریک جویی و رفتار رانندگی پرخطر بود. گروه نمونه متشکل از 120 مرد (میانگین سنی=30.9) بود که به طور داوطلبانه در این پژوهش شرکت کردند. به منظور اندازه گیری میزان تحریک جویی داوطلبین از "مقیاس تحریک جویی زاکرمن" و به منظور سنجش رفتار رانندگی آنها از "پرسشنامه عادات رانندگی منچستر" استفاده شد. نتایج نشان داد که نمره کلی تحریک جویی و سه خرده مقیاس های آن (تجربه جویی، هیجان طلبی و تنوع طلبی) با رفتارهای رانندگی پرخطر (لغزش ها، خطاها و تخلفات رانندگی) همبستگی مثبت و معنی دار دارد. همچنین، افراد دارای تحریک جویی کم، نسبت به افراد دارای تحریک جویی زیاد، سرعت رانندگی خود را در یک شرایط ایده آل بیشتر تخمین زدند. با وجود این، میزان تصادفات افراد دارای تحریک جویی زیاد نسبت به افراد دارای تحریک جویی کم تفاوت معنی داری با یکدیگر نداشت، ولی افرادی که تصادفات بیشتری داشتند نسبت به آنها که تصادفی نداشتند از لحاظ رفتارهای نادرست رانندگی، نمره بالاتری را کسب کردند و بیشتر توسط پلیس متوقف و جریمه شده بودند یا گواهینامه شان توقیف شده بود. نتایج این تحقیق نشان می دهد که به وسیله سازه تحریک جویی می توان رفتارهای رانندگی پرخطر وسرعت زیاد را پیش بینی کرد. بنابراین، به نظر می رسد یکی از اهداف پلیس در جهت کاهش رفتارهای رانندگی پرخطر، باید شناخت افراد تحریک جو و نحوه برخورد با آنها باشد.